Op de valreep: "De Nieuwe Hateboer blijft dicht"
Sommige plekken verdwijnen nooit helemaal. Ze blijven voortleven in de herinneringen van de mensen die er zijn opgegroeid. Zo'n plek is voor mij De Nieuwe Hateboer. Maar het verhaal begint eigenlijk veel eerder.
Al vanaf het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw lag het gemeentelijk openluchtzwembad aan de Vijverweg, midden in het Sittardse stadspark. Generaties Sittardenaren leerden er zwemmen, brachten er hun zomervakanties door en maakten herinneringen die een leven lang meegaan.
In 1968 kostte een abonnement ongeveer tien gulden. Daarvoor kon je de hele zomer zwemmen. Vandaag de dag bestaat de gulden niet meer; ook die heeft plaatsgemaakt voor de euro. Zelfs tien euro per persoon is tegenwoordig niet meer voldoende voor één dag zwemplezier.
Boterhammen mee van thuis, een paar gekookte eieren in de tas, af en toe de muziek van een transistorradio en vooral het eindeloze geplons van honderden kinderen. Opstootjes of ruzies? Nauwelijks. De grootste uitdaging was een plekje bemachtigen op de hoge duikplank.
Werknemers – jullie vaders en moeders – hadden destijds vaak niet meer dan tien vakantiedagen, al kenden sommige cao's een ruimere regeling. Juist daarom was het zwembad voor veel gezinnen dé vakantie. Betaalbaar, dichtbij en voor iedereen bereikbaar.
In 1975 verhuisde het openluchtzwembad naar de Schwienswei. Daar opende De Hateboer zijn deuren. Een prachtige locatie met royale ligweiden, indrukwekkende bomen die jaar na jaar verder uitgroeiden en op warme dagen voor weldadige schaduw zorgden. De natuurlijke omgeving werd met de jaren alleen maar mooier. Later kreeg het zwembad, na een ingrijpende modernisering, de naam De Nieuwe Hateboer.
Ook de omgeving ontwikkelde zich. Fortuna had er jarenlang zijn thuisbasis. Er kwam een horecaopleiding met restaurant en een grote sporthal met internationale allure. De Schwienswei groeide uit tot een recreatiegebied waar sport, ontspanning en natuur elkaar vonden. Ook de fraaie visvijver maakte deel uit van die aantrekkingskracht.
Het oude zwembadterrein in het stadspark veranderde eveneens. Het zwembad verdween. De roeivijver verloor zijn bootjes. De houten aanlegsteiger werd verwijderd en ook de karakteristieke kiosk verdween uit het straatbeeld. Het park kreeg een andere uitstraling. Volgens de één een verbetering, volgens de ander verloor het een stukje van zijn ziel. De statige woningen rondom het park kregen nog meer grandeur. Sommigen noemden het stijlvol, anderen misschien wat elitair.
Jaren geleden werden plannen gepresenteerd om ook het voormalige ESCS-terrein een nieuwe recreatieve bestemming te geven. Er werd gesproken over een campingachtige ontwikkeling, mogelijk zelfs in samenwerking met de Duitse Selfkant. Mooie plannen, fraaie tekeningen en ambitieuze ideeën. Sindsdien is het opvallend stil. Zo stil als een trommel zonder drumsticks. Maar blijft dat zo? Dat is de vraag.
Ondertussen zijn we weer enkele zomers verder. Temperatuurrecords volgen elkaar op en hittegolven lijken eerder regel dan uitzondering te worden.
En juist nu lees ik dat De Nieuwe Hateboer niet open kan. Er is onvoldoende personeel. Medewerkers zijn overgeplaatst naar Glanerbrook in Geleen, waar inmiddels een prachtig nieuw sportcomplex is gerealiseerd. Zwemmen is daar tegenwoordig the place to be.
Dat zal ongetwijfeld een weloverwogen keuze zijn geweest.
Toch voelt het wrang.
Voor veel gezinnen met een kleine beurs, voor ouderen, voor kinderen die thuisblijven en voor iedereen die zich geen vakantie of duur dagje uit kan veroorloven, is een openluchtzwembad veel meer dan een luxe. Het is ontspanning, ontmoeting en verkoeling, gewoon dicht bij huis.
Nog opmerkelijker is dat een besluit over de toekomst van het zwembad voorlopig niet genomen kan worden. De gemeenteraad is met zomerreces. Pas na de vakantie wordt de discussie hervat.
De zomer wacht echter niet.
De zon houdt geen rekening met de agenda van het stadhuis.
Het contrast blijft opvallend. Projecten als De Ligne werden in relatief korte tijd gerealiseerd. Dat vergde investeringen van vele miljoenen euro's. Garages en woningen moesten wijken, grote winkels maakten plaats voor nieuwe ontwikkelingen en bestaande parkeervoorzieningen werden vervangen door onder meer de kostbare Odaparking.
Over de keuzes die daarbij zijn gemaakt, zullen de meningen ongetwijfeld uiteenlopen. Feit is wel dat wanneer de politieke wil aanwezig is, er veel mogelijk blijkt.
Misschien is dat wel de vraag die bij veel inwoners blijft hangen.
Niet wat iets kost.
Maar welke keuzes een gemeente maakt.
Een stad bestaat immers niet alleen uit gebouwen, parkeergarages en prestigieuze projecten. Een stad leeft vooral door de plekken waar mensen elkaar ontmoeten, waar kinderen zorgeloos kunnen spelen en waar herinneringen worden gemaakt. Niet alles hoeft te draaien om grootschalige voorzieningen; juist de laagdrempelige plekken geven een stad haar hart.
Misschien is dat wel de grootste waarde van De Nieuwe Hateboer.
Want herinneringen zijn onbetaalbaar. En soms verdienen juist de eenvoudigste voorzieningen de grootste aandacht.
De Romeinen wisten het al: zij hielden het volk tevreden met brood en spelen. Tegenwoordig lijkt de trend eerder om steeds meer voorzieningen te sluiten, waaronder de vele openluchtzwembaden die ons kikkerlandje – vooralsnog – nog rijk is.
Misschien is het daarom tijd om ons af te vragen of we nog wel voldoende investeren in voorzieningen die niet alleen geld kosten, maar vooral maatschappelijke waarde hebben. Want een zwembad is meer dan een bassin met water. Het is een ontmoetingsplek, een speelplaats, een stukje jeugd en voor velen een herinnering voor het leven.