 |
| deze sjieke foto hub ig gegoegeld |
Miene pap hette aug mit ziene veurnaam Zef en
van agter Tummesj.
Dann parkeer ig un paar weehke geleeie miene auto in
de buurt van de dokterspraktijk Jessen in de Baandert. Doahnoa loape mien leeve
vrouw en ig noa de sjtad. Via het nuuje park agter de nuuje flats aan de
Odasingel, veur de oudjes van Zitterd. En al die angere luuj die un bietje
geldj op de bank hubbe sjtaon en heel gehr in het centrum van Zitterd wohne. De
flets hubbe sjoan balkons ma geine tuin. De openbare sjieke graasmat bie die
flets maakt veul good en wurd kort gemaijd door de gemeinte wirkers van Zitterd.
De luuj van Zitterd wanjele gehr rundjum de walle en sjteeds vaker wies se
kenns seen es se wils. Doah kenns se aug nog op de benkses goan zitte en
geneete van de umgehving.
Het maihje van 't graas zal waahl in de te hooge
onroerend good belastinge inbegreepe zeen via de servis koste veur wonen
in Zitterd of so ghet.
Dan loape mien vreuike en ig via de wal in de rigting
van het sjtanjdbeeld van Zefke Mols. Op de wal kieke veer noa rechts en dan
zeen veer mit us tweetjes de Ligne ligge. Wat un bouwput nog ummer. Wirkluuj en
mesjiene sind de ganze daag bezig hiejaan. Veul winkels en panden in de Ligne ligge
leegh en koste de gemeinshap veul geldj! De sjpaarpot bie de gemeinte is wiet
leegh en dat kenne veer vaak leeze in de gezet.
Wat un duur prestiege projek is de Ligne. Dat mut
nogal get koste, liek mig. Het heht veul weg van un nuui geboewde sjtad net
boete de ouw muure van de wall van oud Zitterd. De keutelebeek hubbe ze doa
augh nogh ope gemaek. De Ligne wurt umrink door een nuuj keuhtele-grag. Wat un
vestingwerk is mig det gewoare. Het hink van tig euro’s in mekaar en hilt zig
sjtevig vas mit cement en zooh.
Goan veer allemaol truuk naoa de middeleeuwe of vergis
ig mig hiej ennuh noew?
Dan loape veer wieer langs de linje beuhm oppe wal.
Een flinhk kolossaal mesjien van het bedrief Colle in de kleur blauw sjteit
veur die linje-beuhm en blokkeert bekans de ganse doorgank op de wal noa het
ABC complex. Op dit mesjien mit sien lange iezere sjtelte sjteit unne wirkman.
Unne hoovenier en baumknipper sooh liek het te seen. Ig kenn mig nog net
langs dit mesjien murwen. Mien vreuike get mekkelijker want die is flink get
schmaler es ig ben.
Deh man op det mesjien is bezig mit het knippe van de
nuuj oetgeschoate tekskes van de linjebeum langs de ouw wal van us
Zitterd. Het is biehnoa veurjaor en dus mut der gesnoeid weere. De sjtad
lik der dan augh netjes bie.
Dan loape mien vreujke en ig weer wieer en plots weere
veer van links bekeeke. Ig drej mig um en dan zeen veer op un poart van un
weuning op de wal un sjieke graffity teikening van uzze Nash van de Zittesje
sjnaak Zefke Mols. Ig hub sien handjteikenung op dat moment nog neit geleeze
maar aan de teikening te seen kennt dat maar van eine seen, Nash Graffity. Dat
suus ze so. Ig in ellek geval. Wat unne super artiest. Zefke kik us aan en
ut liek asof he zitterd schtil aan het bewaake is aan de kantj van de Ligne.
Op de Schteinwegh heht der Nash aug al so get sjieks
gemaahk en op nog veul meehr plaatsje in zitterd. Goegel Nasj graffity maar
ins! Dann witse neit wat se suus, so sjiek is mig det wat deze Nash creeert.
Sefke Mols dan. Van deh minsj is un sjandjbeeljd
gemaak op het eind van de wal richting ABC complex. De daklooze opvang heht
siene naam augh al moage gebruuke.
Zefke is in neugenteen vief en vieftig gesjturve -
toen waas ig nog neit gebohre- maar heh is nog ummer een markant figuur in
Zitterd. De troubadour Jo Erens heht euver Zefke Mols gezunge. Euver Zefke goan
heehl get verhoale euver de buuhn.
Heh zou gezeite hubbe veur een moord die he niet
gepleeg zou hubbe. Ig hub Zefke gegoegeld en koam toen sien levensverhaol
teeghe. Sjiek um te leeze. Ig zet sien verhaol dan augh hie agter mit
bronvermelding natuurlik.
#Ig zouw het sjiek vinje as geer ugge
weitenswoardighede euver Zefke in een reactie unger dit verhaol sauwt wille
schrieve.
Plat dialek schrieve hub ig nooit gelehrt op de Heilig
Hart sjoal in Euverhaove, maar mesjiens kennt geer mien gekriebel toch lehze,
Groete Han Tummesj
Zefke Mols
Van Wikipedia
en You Tube veur het leedje van Zefke Mols:
https://youtu.be/bed94wif8Uo
Dit artikel is
gesjreve in 't Zittesj. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Zittesj aan
te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.
Anton Pieter Joseph
Mols, in de volkmóndj Zefke Mols (Zitterd, 11 juli 1874 – Zitterd, 15 september
1955) waas ein karakteristiek sjtraottype oet Zitterd.
Biografie
Zefke waas de tweëde
zoon oet ’t gezin van Peter Joseph Mols en Maria van de Velde, dat gezaegend
waas mèt ach kènjer. Allebei zien awwesj sjtórve vrie jónk, zien moder op
1-2-1879 op 28-jaorige laeftied en zien vader op 27-8-1885 op 41-jaorige
laeftied wiej Zefke pas 11 jaor waas. De femielie Mols sjtamde oet ein gesjlach
van marsjkrieëmesj, ein beroep dat allein mèr in de wèntjer woort oetgeoefend.
In de zomer trok ’t heële gezin nao Duutsjlandj óm in de sjteinfebrieke te
wirke.
Mèt zien tweëde
moder, Maria Schumans, womit zien vader in november 1880 trouwde, hèj Zefke ein
sjlechte relatie en óm häör oet de waeg te gaon zoch hae de hoeselikheid op van
de femielie van zien vrundje Martin Marx.
Op zien vieftieënde
kroog hae, same mèt Martin Marx en Pit Verhagen, ein anger vrundje, werk es
leërling-sigaremaker biej Arnolds in Wehr. Vanaaf 1907 reisde hae veur ’t
bedrief door Duutsjlandj mèt sigaremónsjtesj óm zoadounde verkoupordesj bènne
te haole. Wiej hae in 1908 in Karlsruhe waas en biej feëstelikheje dao 'ne man
woort vermaord, woort Zefke es verdachte opgepak en ènjeloas verheuërd.
Oetèntelik woort hae zónger bewies veraordeild tot ein laeveslange
gevangenissjtraof. In 1914 woort hae aevel vriejgelaote wiej de echte maordenaer zich meldje. Wiej
dae man namelik woort opgerope veur militaire deens vanwaege de Eësjte
Waereldaorlog, bedach dae zich en góng lever in de gevangenis zitte es op ’t
sjlaagveldj te sjterve.
Zefke waas nao zien
vriejlaoting zoadanig aangesjlage dat hae ein zjwervend besjtaon góng lieje.
Hae knapde wirkskes op biej boere in ruul veur aete en óngerdaak. Zoa zjwórf
hae ouch door Frankriek, pès dat hae dan in 1924 weier in Limburg terech kaom
en ein tiedje in Vlorp verbleef. In 1925 woort hae opgepak veur landjlouperiej
en kaom hae in ein wirkkamp veur baedelaers en zjwervesj in ’t Drenthse
Veenhuizen terech.
In 1928 kaom hae
weier in Zitterd in ein logemènt terech en later vónj hae óngerdaak biej ziene
vruigere vrundj, Martin Marx, wo hae in de sjuur op de houk van de Walsjtraot
eine vaste sjtek vónj. Wiej Marx góng verhoeze nao de Paerdesjtraot, verhoesde
Zefke gewoon mit. Van de gemeinte woort gedoog dat hae in de sjuur aan de
Paerdesjtraot moch blieve en d'r woort zelfs sjriftelik door de
gemeintesecretatis vasgelag dat hae pès aan ziene doad en ouch nao ’t eventueel
euverlieje van Martin Marx, euver de sjuur moch blieve besjikke. Wiej ’t dan
ouch gebeurde.
Van de buurtbewonesj
kroog hae dageliks aete en drènke en Maatsjappelik Werk veurzaog de femielie
Marx regelmaotig van de neuëdige middele óm Zefke te verzörge, zoa-es kleijer,
óngergoud en sjeun. In 1947 kroog de femielie Marx gedaon dat de gemeinte
elektrisch leich in de sjuur leit aanlègke, tot volle tevrejeheid van Zefke.
Kontak mèt zien
ómgaeving hèj hae nauweliks en hae waas ouch neit erg sjpraakzaam. Hae praote
allein mèr mèt luuj die hae goud in vertrouwe koosj numme. Euverdaag leip hae
meistal wat door Zitterd en väöl luuj en middesjtendesj sjtopde 'm dan vanalles
toe zoa-es sigare, woosjte of anger aeteswaar. Ouch nóm hae dèks medaajes aan
van de luuj en die droug hae dan op zien kleijer. Oetèntelik woort hae ein
vaste versjiening in de Zittesje bènnesjtad en Zef waas dan ouch eine van
Zitterd. D'r sjtraalde get van häöm oet en hae dwóng väöl respek aaf. Sjlaope
deeg hae aan de wal, op de plek die bekènd sjtóng es de Sjiefbaan, aan de vout
van eine awwe kesjtaanjeleboum ónger de vrieje hemel, en wèsje deeg hae zich
aan de aw waterpómp op de mert.
In d’n aorlog
Opvallend waas zien
rol in de aorlog 1940-1945. In daen tied waas hae neit bang veur de Duutsjers,
terwiel de meiste luuj waal bang ware. Zefke sjient zich nauweliks get van de
bezèttesj te höbbe aangetrokke. De aovendklok tèlde veur häöm neit!
Ouch went d'r
lóchalarm gegaeve woort en in de 'granatetied' van oktober 1944 pès januari
1945, waas hae mèt geine sjtek te bewaege óm ziene sjuur te verlaote en in eine
sjoelkelder ein veilig óngerkómme te zuike.
Ziene doad
Wiej Zefke Mols in
september 1955 doad woort aangetróffe - in ziene sjlaop gesjtórve op 81-jaorige
laeftied, góng d'r eine sjok door Zitterd. Biej de begrafenisplechtigheid
begeleijde eine lange sjtoet 't sjtóffelik euversjot van de doajekepel van 't
ziekehoes nao de kirk. De plechtige Requiemmès woort opgedrage door keplaon
Meertens. Eine krans van de buurt waas op de kis gelag.
Zefke hèj nao zien
viefenzestigste laevesjaor noats ziene AOW aafgehaold, mèr de gemeinte hèj 't
geldj opgesjpaard. Zoa is Zefke van zien eige geldj vosjtelik begrave …
Zefke Mols haet
meërere sjtandbeelde. 't Eigelikke beeld, gemaak door Gène Eggen, sjteit ónger
aan de wal.
In Zitterd geuf ’t 't
inlouphoes Bie Zefke es hoeskamer veur daak- en thoesloaze, vruiger in 't
Gruine Kruus geboew aan de Deken Tijssensjtraot (in 2011 aafgebroake), op
vandaag op de Ingelekampsjtraot.
Jo Erens, de beroemde
Zittesje troubadour, sjreef ’t leidje "Zefke Mols".
https://youtu.be/bed94wif8Uo.
Veur väöl luuj is dit
ein heël bekènd leidje. Mèr ein jaor nao Zefke sjtórf Jo Erens zelf.
Refrein van leidje Zefke Mols
Auwt Zefke Mols,
auwt, gries en verschlete,
Ein van oos
sjtadsprofete,
Mit zien medaajes op
de boek,
Grieze baard en
piepke in de móndj,
Löp hae de gansen
daag in Zitterd róndj.
Website inlouphoes
Bie Zefke
